“Kur’an-ı Kerim’de Beşer-İnsan-âdem” semineri

Eklenme Tarihi: 19 Aralık 2013 | Güncelleme Tarihi: 30 Aralık 2016

 

Bu hafta Cuma seminerinin konusu “Kur’an-ı Kerim’de Beşer-İnsan-âdem” idi.
Mehmet Ali Erdem sunumunda Kur’an’da geçen beşer, insan ve Âdem ile ayetlerden karşılaştırmalı olarak birtakım özellikler ortaya koymuş ve şöyle sıralamıştır.

1.Beşerin Özellikleri
• Topraktan yaratılmıştır
• Ölümlüdür
• Farklı bir varlık türüdür ama hepsinin bedeni, cesedi, görüntüsü birbirine benzer ve beşer bu suretin adıdır
• Herhangi biridir, sıradandır, farkı yoktur ya da fark gözükmez,
• Başlangıç seviyesidir, hard disktir, maddi donanımdır, üstün(lüğü) görülmez
• Çoğalıp yayılmıştır
• Cehenneme müstahak olabilir ya da ileri geçebilir
• Yapabileceklerinin sınırları vardır
• İnsanlar ve âdem dahi beşer surettedir
• Peygamberlerin beşere benzerliği insaniyette değil beşeriyettedir
• Yeryüzünde yaşayanlar beşerler olduğu için Peygamberler beşer suretli gelmişlerdir, melekler olsaydı melek gelirdi
• İblis Âdem’in sadece beşeriyetini/suretini/cismini görmüştür; Allah’ın aktardığı ruhu görememiştir
• Beşer yiyor, içiyor, görülüyor; insanlarla konuşuluyor!?
• Allah beşerden dilediğini nimetlendiriyor

2.Âdem’in Özellikleri
• Topraktan yaratılmıştır “Ol” emriyle olmuştur
• Allah katında durumu Hz. İsa gibidir
• Değil beşer, meleklerin dahi bilmediği bütün varlıkların isimlerini bilir (Allah öğretmiştir)
• Allah kendisi dışında sadece Âdem’e secde edilmesini emretmiştir, Âdem’e secde etmeyen şeytana uyar
• Şeytanın Âdem’e secde etmemesinin sebebi dış görünüşe aldanması ve kendini üstün görmesidir (beni ateşten yarattın. Onu ise çamurdan yarattın)
• Âdem ve diğer peygamberler aynı nesilden gelmiş olup âlemlere üstün kılınmışlardır
• Rab’den aldığı kelimeler ile tövbe etmiş ve tövbesi kabul edilmiştir
• Âdem’in Özellikleri
• “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” ve “Evet, şahit olduk (ki Rabbimizsin)” konuşması Allah ile Âdemoğullarının sulplerinden zürriyetleri arasında geçmiştir
• Âdem için fiziki örtü ve takva örtüsü vardır ve hayırlıdır; aksi şeytana uymak olur
• İblis Âdem ve eşi için düşmandır
• Eşiyle birlikte Cennette yaşamıştır. Cennete dilediğini yiyebilen ancak emre uymadığında zalim olabilmektedir.
• Âdem yemeli-içmeli ama israf etmemelidir. Çünkü Allah israf edenleri sevmez
• Âdem’de bir kararlılık bulunmaz

3.İnsanın özellikleri
• Maddi yaratılış itibariyle beşerle aynıdır;
• Sureten beşerdir, ruhen Âdem gibidir
• Söylendiğinde Beşeri de Âdem’i de kapsar
• Beşerin standart sapması düşüktür (hayvanların ki gibi), insanın ki yüksektir
• Peygamberin hitabı tüm insanlığadır
• Mücahitler de müşrikler de insandır
• Cin, beşer ve âdem ile değil de hep insanla anılmıştır
• İnsan ve Cin’in kapasitesi vardır, kullanmazlarsa hayvanlar gibi hatta daha aşağıdadır
• İnsan Allah’ı bırakıp ona ortak koşabiliyor ama müminin Allah’ı sevmesi daha fazla
• Allah şeytana uyanlardan dilediklerini affedecek diğerleri ebedi ateşte kalacaktır
• Apaçık düşmanı olan şeytanın izinden yürümemeli, helal ve temiz olanlardan yemeli
• Kuran insanlar için bir hidayet rehberidir
• Allah ayetlerini insanlar takva sahibi olsunlar, korunabilsinler diye açıklar
• İnsanlara yarar sağlayacak şeylerde düşünen topluluklar (li kavmin ya’kılune) için deliller vardır
• Örtünme Ademoğullarınadır, öğüt alsın diye insanlığa nasihattır
• İlk ibadetevi -Kabe- insanlar içindir
• Hac Allah’ın insanlar üzerindeki hakkıdır
• “Yüzünüzü Mescidi Haram’a çevirin ki insanların elinde size karşı bir koz olmasın”
• Kabe insanların toplandığı ve güvenli bir yerdir
• Aklı vardır (şuur sahibidir, idraklidir)
• İnanabilir ya da inanmayabilir; inanmadığı halde inandım diyebilir
• İman ve hidayet Allah’ın lütfudur, insanlar zorlanmamalıdır
• Allah insanlara şefkatli ve merhametli
• İnsanların içlerinden Allah’ın ayetlerini anlatan Peygamberler geldi
• “Resul size şahitlik siz de insanlara şahitlik yapasınız diye Biz sizi vasat ümmet kıldık”
• Peygamberler insanlar üzerine seçilmişlerdir / Âdemdirler
• Rab Âdemi insanlara önder eyliyor, Peygamberler Adem ve İbrahim’in soyundan geliyor ama Âdemin soyundan gelen beşer/insan âdem olmuyor, zalim olanı da var
• Rab insanlara hitap ederken “sizi ve sizden öncekileri yaratan” ibaresini kullanmaktadır
• Putlara tapan insanlardır, beşer ve âdem zikredilmiyor
• Ahiret yurdu (cennet) insanlar içindir
• Kafirler için hazırlanan ateşin taşlarla beraber yakıtıdır
• Şirk koşanlardan bile daha fazla dünyaya düşkün olanları vardır
• Allah insanlara zulmetmez ama insanlar kendilerine zulmeder
• Her insan zulmediyor, Allah hemen cezalandırsa yeryüzünde canlı kalmazdı; canlıların hayatlarını devam ettirişi merhamet ve af iledir
• Acelecidir, hayır zannederek şerri ister
• İnsanlar sihri şeytandan öğreniyor
• Allah’ın, meleklerin ve insanların hepsinin laneti (keferu - كَفَرُوا) inkar etmiş, küfre batmış, hakikati ve kendilerindekini (ruhu) örtmüş olanların üstünedir.
• Bakara 2: 30-34
• 20. Söz, 1. Nükte (s.334)
• Sayısız hikmetleri içinde barındıran Kuran’da birçok küçük ve ferdi olaylar vardır ki; her birisinin arkasında görünen bir büyük ve genel prensip saklanmış ve bir genel kanunun ucu olarak gösterilmektedir
• “melekelerin Âdem’e secdesiyle beraber Şeytanın secde etmemesi” olan küçük ve ferdi hadise, pek geniş bir görünen büyük ve genel prensibin ucu olduğu gibi, aşağıda açıklanan büyük bir hakikati hissettiriyor:
• Kuran, Âdem’in şahsına melekelerin itaat ve boyun eğmesini ve Şeytanın tekebbür/büyüklenmesi ve gereğini yapmamasını anlatmasıyla, evrenin pek çok maddî türlerinin ve o türlerin manevî temsilcilerinin ve görevlilerinin insanlığa boyun eğdiklerini, insanlığın duyularının bütün istifadelerine hazır ve itaat ettiklerini anlatmaktadır. Ayrıca o türün kabiliyetlerini bozan ve yanlış yollara sevk eden kötü maddeler ile onların temsilcileri ve kötü ve zararlı sakinleri, o türün insanlığın mükemmelleşmesi yolunda ne büyük bir engel, ne müthiş bir düşman olduğu konusunda uyarmaktadır. Her bir açıklaması mucize olan Kuranı, sadece Âdem ile ferdi hadiseyi konuşurken, bütün evrenle ve bütün insanlıkla yüce bir konuşmadır
• Bakara 2: 30-34 ve 20. Söz, 1. Nükte

4.Çıkarılan Dersler
• Allah’ın Zatından sonra büyük, kıymetli ve güzel varlık insandır
• Allah, kendisinden Ruh üfürdükten sonra secdeyi emretmiştir, insan balçık halindeyken değil!
• İnsanın ruhu bedeninden üstündür ki Allah kendinden ruh verdikten sonra secdeyi emretmiştir
• Âdeme secde sadece melek ve şeytana değil tüm insanlığa ve yaratılmışlara yapılmış bir emirdir.
• Allah’ın melekleri ve şeytanı Âdem ile sınaması bir örnektir. O konuşma bütün evrenle tüm insanlarla yapılan bir konuşmadır. Asıl olan o olaydaki taraflar ve tavırların bu dünyadaki uygulamasıdır.
• Bakara 2: 30-34 ve 20. Söz, 1. Nükte
Meleklerin secde etmelerinin bir nedeni de evrendeki tüm varlıkları ve isimlerini insandan öğrenmesidir. İnsana da Allah öğretmiştir Meleklerin de insanların da Allah’ın bildirdiğinin dışında bir bilgileri yoktur. İnsanoğlu kıyamete kadar yapacağı buluş ve icatları Allah’tan öğrenmiştir aslında. Kodlarında bu bilgiler vardır, açılmayı beklemektedir
• İnsanoğlu Allah’ın öğrettiklerini hatırladıkça mana ve madde olarak gelişmekte ve kimyasal, fiziksel buluşlar yapmakta, hayatı kolaylaştırıcı icatlar yapmaktadır
Yani sadece melekler ağaç değil, masalar da ağaçtan meleğin tekâmül etmiş evlatları gibidir. Bir metalin bir robota dönüşme süreci aynı zamanda esma nurundan sıfat nuruna terakkisi gibidir (Robotlar)
• Melekler soru sormuşlar ve cevabını almışlardır (İstişare), Şeytan ise isyan etmiş ve cezasını almıştır
• Bu olay izafidir, izahidir, temsilidir
• Bakara 2: 30-34 ve 20. Söz, 1. Nükte

İnsanın Halifesi olabilmesi için Allah’tan bütün isimleri öğrenmesi gerekir
Allah’ın verdiği Halifelik insanların birbirine ikram ettiği ya da birbirinden aldığı Halifelikten mukayese edilmeyecek derecede üstündür.

İnsan evrendeki tüm türlerin özgünlüğünün korunarak geliştirilmesinden sorumludur
Şeytanı şeytan yapan kötülüğü değil kibridir. Kibirden sonra tövbe etse belki bu hale düşmeyecektir; kibirden sonra tövbe yerine yanlışında ısrar ve inat etmesi, tövbe ve inadın ne kadar farklı sonuçlara yol açabileceğini göstermektedir. Tövbe kibrin dahi ilacıdır.

Ruh üflediği Âdeme secde etmeyen şeytanı rahmetinden uzaklaştıran Allah “Bundan dolayı İsrailoğullarına (Kitap’ta) şunu yazdık: “Kim, bir nefsi, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüştür. Her kim de birini (hayatını kurtararak) yaşatırsa, sanki bütün insanları yaşatmıştır. Andolsun ki, onlara resûllerimiz apaçık deliller (mucize ve âyetler) getirdiler. Ama onlardan birçoğu bundan sonra da (hâlâ) yeryüzünde aşırı gitmektedir” demekle içinde taşıdığı Ruh’u dikkate almadan bir insanı öldürmeyi bütün insanlığı öldürmekle bir tutmuştur (Maide 5: 32)

5.Beşer – İnsan - Âdem
“Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık” (İsrâ 70)
“Biz, gerçekten insanı en güzel bir biçimde yarattık” (Tîn 4)
“O, sudan bir insan yaratıp ondan soy sop ve hısımlık meydana getirendir. Rabbin, her şeye hakkıyla gücü yetendir” (Furkân 54)
Kâinat sarayının en mükerrem misafiri ve
o saraydaki sair sekenelerde tasarrufa memur ve
yüzer fenler ve binler sanatlarla techiz edilmiş
en gürültülü ve mesuliyetli nazırı...
Kâinat sultanının ism-i azamına mazhar ve
bütün esmasına en cami bir ayinesi...
İnsan öyle bir nüsha-i câmiadır ki, Cenâb-ı Hak, bütün esmâsını, insanın nefsiyle (kendisiyle) insana ihsas ediyor.

Dinî Literatürde Âdem ve Havva Kavramı

 

popüler cevapdünya atlası